Có một cảnh quen thuộc trong phòng khám: bác sĩ kê đơn, người bệnh gật đầu, cầm toa ra về — mà trong lòng vẫn không rõ mình mắc bệnh gì, vì sao uống thuốc này, uống đến bao giờ. Muốn hỏi, nhưng ngại. Sợ làm phiền, sợ bị cho là nghi ngờ, sợ “người ta học bao nhiêu năm, mình hỏi gì cho thừa”.
Nỗi ngại ấy rất con người. Nhưng nó khiến nhiều người giao phó sức khỏe của mình cho sự mơ hồ.
Có một điều ít người biết: được hiểu về bệnh của chính mình không phải là một đặc ân, mà là một quyền. Luật về khám chữa bệnh ghi rõ — người bệnh có quyền được cung cấp thông tin về tình trạng sức khỏe, được giải thích về phương pháp điều trị, được biết về thứ thuốc đang đưa vào cơ thể mình. Hỏi, vì thế, không phải là làm phiền. Đó là thực hiện một quyền chính đáng.
Và hỏi cũng không phải là nghi ngờ thầy thuốc. Một câu hỏi đúng lúc giúp cả hai bên cùng hiểu, cùng chữa. Người bệnh hiểu thì uống thuốc đúng hơn, theo điều trị bền hơn. Phó mặc trong mơ hồ mới là điều đáng lo.
Ba câu hỏi giản dị, ai cũng có quyền nói ra trước khi rời phòng khám:
Tôi đang mắc điều gì?
Thuốc này để làm gì, và dùng trong bao lâu?
Có điều gì tôi cần kiêng hay theo dõi không?
Minh biện, ở đây, không phải là tra vấn ai. Đó là hiểu rõ vị trí của mình: người bệnh không phải kẻ đứng ngoài cuộc chữa trị, mà là một bên cùng tham gia. Hiểu quyền của mình cũng là một cách chăm sóc mình.
Sức khỏe là của ta. Hiểu về nó, là việc ta nên chủ động — chứ không chờ ai cho phép.
Trịnh Thanh Hải
