Một người quen kể với tôi, giọng đầy hy vọng: chị vừa mua một hộp viên uống gần hai triệu đồng, “nghe nói chữa được tận gốc”. Trên hộp in chữ to, lời quảng cáo còn to hơn. Chỉ có một dòng chữ nhỏ ở góc, mờ đến mức gần như vô hình: “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.” Dòng chữ nhỏ ấy mới là sự thật. Phần còn lại là lời hứa. Thực phẩm chức năng không xấu. Nó có chỗ đứng riêng: hỗ trợ, bồi bổ, nâng đỡ cơ thể. Nhưng nó không phải là thuốc — và luật pháp buộc nhà sản xuất phải ghi rõ điều đó, dù họ ghi thật khẽ. Vấn đề không nằm ở sản phẩm, mà ở khoảng cách giữa cái lời quảng cáo nói và cái dòng chữ nhỏ thừa nhận. Người tỉnh táo là người biết đọc dòng chữ nhỏ trước khi tin dòng chữ to. Vậy phải hiểu sao cho đúng? Ba câu hỏi giản dị, hỏi trước khi rút ví: Thứ nhất — đây là thuốc hay là thực phẩm? Nếu là thực phẩm, đừng kỳ vọng nó “chữa khỏi” điều gì. Thứ hai — lời quảng cáo có hứa quá so với dòng chữ in nhỏ không? Hứa càng to, càng nên dè chừng. Thứ ba — nếu đang có bệnh, mình đã hỏi người có chuyên môn chưa, hay chỉ nghe người bán? Minh biện không phải là hoài nghi tất cả, cũng không phải tin tất cả. Đó là giữ cho mình một con mắt sáng giữa chợ thông tin ồn ào — nơi ai cũng nói, nhưng ít người nói thật. Hiểu đúng một sản phẩm, suy cho cùng, cũng là một cách tự bảo vệ sức khỏe. Và đó là việc mỗi người đều làm được, nếu chịu dừng lại một nhịp để hỏi. Sức khỏe không mua được bằng một lời hứa. Nó được giữ bằng một cái đầu tỉnh.
Trịnh Thanh Hải
